Als ik in bed stap verheug ik me ALTIJD op wat ik ga dromen. Ik vergelijk mijn dromen voor de grap zelfs wel eens met enigszins bizarre, kijkhuis-achtige films over mijn eigen leven. Wat een zegen dat ik van moeder natuur een gratis filmpas cadeau heb gekregen en er iedere nacht weer nieuwe films draaien! In verreweg de meeste van deze nachtelijke films speel ik zelf de hoofdrol. Dit klinkt misschien enigszins narcistisch, maar het brengt me wel direct bij het onderwerp van dit blog: het droom-ego.
Carl Gustav Jung
Droom-ego (ook wel de ik-figuur in dromen) is een term van Jung. Volgens Jung is je droom-ego een representatie van je bewuste ik binnen de onbewuste wereld van de droom. Soms lijkt het gedrag van je droom-ego heel erg op hoe je je overdag ook gedraagt en soms juist helemaal niet. Jung noemde dromen waarin het gedrag van je droom-ego vergelijkbaar is met wat je overdag doet complementerende dromen. Dromen waarin je droom-ego zich heel anders gedraagt dan overdag noemde hij compenserende dromen.
Complementerende dromen
Recent had ik zelf de volgende complementerende droom:
Ik droom dat ik in een weiland loop en achterna gezeten word door een stier. Op de één of andere manier blijf ik rustig en vol vertrouwen. Ik weet namelijk dat ietsje verderop een bruggetje is waar die stier niet overheen kan en ik wel. Tegen de tijd dat ik bij dat bruggetje aankom is dat bruggetje echter plotseling verdwenen. Nog steeds vol vertrouwen denk ik: “maakt niet uit, dan neem ik gewoon het volgende bruggetje”. Maar ook dat bruggetje verdwijnt. En dan komt het besef: op deze manier ga ik het niet redden….
Eenmaal wakker realiseer ik me dat deze droom een specifieke situatie in mijn dagelijks leven in beeld brengt waarin ik het nalaat om de confrontatie aan te gaan, omdat ik bang ben dat dit tot een breuk leidt. In dit geval handelt mijn droom-ego dus precies hetzelfde als overdag. Ik hou me vast aan de illusie dat ik altijd nog ‘dit en dit en dat’ kan doen en bruggetjes kan bouwen en ga vervolgens niet de confrontatie aan. Een typisch voorbeeld van een complementerende droom dus.
Confronterend
Mijn wakkere ego vond deze droom nogal pijnlijk en confronterend. Met name het aspect waaruit blijkt dat ik aanvankelijk nog weg denk te komen met ‘slimmigheidjes’ veroorzaakte schaamte. Maar, zoals wel vaker het geval is in een leerproces: als je dwars door je eigen ongemak heen gaat kom je tenminste ergens.
Kortom: ik besloot dat ik niet de rest van mijn leven wilde vluchten en al zeker niet mijn toevlucht wilde nemen tot ‘trucjes’ en bruggetjes die toch niet beklijven. Vervolgens deed ik wat me te doen stond, ik ging de confrontatie aan. Met alle bijbehorende zenuwen, dat wel. Tot mijn stomme verbazing (en opluchting) leidde dit niet tot een breuk, maar juist tot meer verbinding. Pffff, weer een ervaring rijker….
Compenserende dromen
Naast complementerende dromen bestaan er zoals gezegd ook compenserende dromen. Dromen waarin het droom-ego zich niet hetzelfde, maar juist heel anders gedraagt dan de dromer overdag zou doen. Vaak komen in compenserende dromen dingen aan het licht waar de dromer overdag overheen leeft of die de dromer overdag in zichzelf onderdrukt. Een voorbeeld:
Een man die al tijden het gevoel heeft bij zijn vrouw onder de plak te zitten droomt dat hij opvallend rechtop staat en richting zijn vrouw zelfverzekerd aangeeft wat hij wil. De droom eindigt in een gepassioneerde dans.
Deze droom hielp de dromer in kwestie onder ogen te zien dat hij in zijn huwelijk te veel in de aanpassing terecht was gekomen en dat het de hoogste tijd was om zijn rug te rechten en zijn eigen plek in te nemen. De gepassioneerde dans aan het einde van de droom herinnerde hem aan de periode waarin hij en zijn vrouw verliefd op elkaar werden en zijn vrouw het juist heel sexy had gevonden als hij de leiding nam.
Onderzoek je eigen droom-ego
De voorbeelden in dit blog laten zien dat met gerichte aandacht naar je eigen droom-ego kijken veel kan opleveren. Je kunt dit op de volgende manier doen:
- Kies een droom waarin je zelf de hoofdrol speelt
- Beschrijf welke eigenschappen je droom-ego in de droom laat zien
- Beschrijf heel concreet wat je droom-ego in de droom denkt, voelt en doet (en heel belangrijk: kijk ook eens wat de ik-figuur in je droom juist NIET doet)
- Laat je beschrijvingen eventueel aanvullen door iemand met wie je de droom deelt
- Vergelijk wat je opgeschreven hebt met hoe je de dingen overdag doet en merk op wat voor jou opvallende verschillen en/of overeenkomsten zijn
- Kijk tenslotte of je hier een gerichte actie aan kunt verbinden in termen van iets dat je in je wakkere leven te doen of juist te laten staat.
Weet dat het realiseren van je eigen (ziels)verlangens bijna per definitie een beweging van je vraagt die het ego heel spannend vindt. Dit is overigens geen reden om deze beweging niet te maken. Volgens Jung groeit de mens die zijn onbewuste beelden integreert in zijn of haar dagelijks leven vanuit zijn of haar afgescheiden ego via het proces van individuatie stap voor stap naar de eenheid van zijn of haar ware zelf toe. Een wenkend perspectief zo in het voorjaar lijkt me!
Door: Mariëlle Borst
P.S. Lijkt het je leuk om je in juli twee dagen helemaal onder te dompelen in de dromenwereld en zo van alles over jezelf en over dromen te ontdekken? Kijk dan eens of deelname aan de ITIP tweedaagse Zomerdromen iets voor jou is.