Waarom dromen we?

Wetenschappers buigen zich al decennialang over de vraag waarom we dromen. Een relevante en boeiende vraag die binnen (en buiten) het wetenschappelijke veld tot allerlei mogelijke verklaringen heeft geleid. Tot een alomvattend, sluitend antwoord is het echter nog niet gekomen. Ondanks het feit dat we dus nog steeds niet precies weten waarom, is het natuurlijk wel volstrekt duidelijk dat we als mens al eeuwenlang dromen. Deductief redenerend kunnen we daarom wel de conclusie trekken dat dromen blijkbaar van belang zijn voor het voortbestaan van onze soort. 

De drie bewustzijnsdimensies uit de Nachtelijke Reis

Persoonlijk zie ik dromen als uitermate mysterieuze, creatieve pogingen van ons bewustzijn om vanuit de nacht tot herstel, groei, inzicht en heelheid te komen. Dromen helpen ons te worden wie we werkelijk zijn. Aan de hand van de drie bewustzijnsdimensies die Bas Klinkhamer in zijn boek ‘De Nachtelijke Reis’ * onderscheidt, zal ik door specifieke voorbeelden te geven uitleggen wat ik hiermee bedoel.

1) De dimensie van de psyche

De dromen die in deze categorie vallen laten zien wat er speelt op psychologisch vlak. Ze zorgen er onder andere voor dat we ’s nachts ons geheugen reorganiseren en onze dagelijkse ervaringen en indrukken verwerken, zodat we de volgende dag weer met een schone(re) lei verder kunnen. Zonder dit soort dromen (inclusief nachtmerries) zouden we niet kunnen herstellen van stress en angst en uiteindelijk zelfs overlijden. Dit is wetenschappelijk aangetoond aan de hand van ratten die in een laboratoriumsetting structureel uit hun droomslaap werden gehouden.

Wetenschappers hebben ook ontdekt dat mensen die dromen over iets dat ze nog moeten doen beter presteren dan mensen die hier niet over dromen. Onze droomwereld vormt dus tevens een soort ‘oefenruimte’ die onze kansen in de buitenwereld vergroot.

Verder zijn dromen die zich afspelen in een huis ook typisch dromen die in deze categorie thuishoren. Dit soort dromen gaat namelijk bijna altijd over hoe het met je gaat. Over je eigen psychologische ‘behuizing’ zeg maar. De staat waarin het huis waar je over droomt zich bevindt en de specifieke ruimte waarin je je bevindt zijn vaak metaforen voor hoe het met jouzelf gesteld is. Door met aandacht naar dit soort dromen te kijken, wordt vaak duidelijk welke aspecten van jezelf aandacht nodig hebben om verder te kunnen groeien.

Een laatste voorbeeld van dromen die bij deze dimensie horen, zijn dromen die je weer in contact brengen met delen van jezelf die om wat voor reden dan ook in de schaduw zijn geraakt. Denk aan dromen over vreemde typetjes, heksen, zwervers, wilde dieren, inbrekers en achtervolgers. Je krijgt dit soort dromen vaak op het moment dat het voor je verdere groei nodig is om dat wat in de schaduw is geraakt weer te integreren. Deze beweging geeft toegang tot een stuk onbenut potentieel en draagt daarmee letterlijk en figuurlijk bij aan heel-wording. Jung zei over het integreren van de schaduw heel treffend dat “hij liever een heel mens dan een goed mens wilde worden”. 

2) De dimensie van het innerlijk weten

De tweede droomdimensie die Bas Klinkhamer onderscheidt is de dimensie van het innerlijk weten. Deze dromen herstellen het contact met je intuïtie en bieden een verhelderend perspectief op de weg die je gaat in het leven. Ze reiken richtingaanwijzers aan en zorgen dat je meer helderheid krijgt over wat je te doen en te laten hebt om je eigen zielsverlangens te kunnen realiseren. Ook laten dit soort dromen je vaak zien wat er wel en niet (meer) bij je past. 

Ter illustratie: dromen waarin je op reis gaat, maar nooit op je bestemming aankomt, hebben vaak iets te maken met het nastreven van doelen die niet werkelijk bij je passen. Het kan ook zijn dat je wél de goede doelen nastreeft, maar dat je je onderweg steeds laat afleiden. In beide gevallen vraagt het richten van je energie en aandacht om bijsturing.

Dromen over auto’s laten vaak zien hoe je je door het leven begeeft. Bijvoorbeeld door onomwonden in beeld te brengen dat er in jouw leven heel iemand anders aan het stuur zit. Of door je te laten zien dat je alleen het gaspedaal gebruikt en hoognodig eens moet remmen en vertragen om te zorgen dat je niet volledig overspannen raakt en daardoor niet op je (levens)bestemming aankomt.

Ook dromen waarin je een symbolisch voorwerp vindt passen bij deze dimensie. Zo droomde een cliënt van mij ooit dat ze een scherp zwaard vond. Het hanteren van het zwaard deed haar beseffen dat ze een relatie die niet langer levensvatbaar was in haar leven moest ‘afkappen’, omdat ze anders niet aan het realiseren van haar eigen levensopgave toe zou komen.

3) De dimensie van het mysterie

De laatste droomdimensie die in de Nachtelijke Reis genoemd wordt is de dimensie van het mysterie. Voor de dromen die bij deze dimensie horen is geen enkele rationele verklaring, laat staan een wetenschappelijke. We weten ook niet hoe het kan dat mensen dit soort dromen hebben, maar uit talloze droomervaringen door de eeuwen heen weten we wel dat het kan. 

Je kunt hierbij denken aan spirituele, paranormale en voorspellende dromen. Aan dromen waarin je moeiteloos heen en weer reist door de tijd. Of aan dromen waarin je op een levensechte manier Goden, engelen, gidsen, wezens uit een andere dimensie en/of overleden dierbaren ontmoet. Al deze dromen hebben met elkaar gemeen dat ze een diepe indruk achterlaten. Vaak blijven ze je jarenlang of zelfs een heel leven bij. De meeste mensen die een droom uit deze categorie hebben gehad ervaren bij het ontwaken een diep gevoel van dankbaarheid, troost en ontzag. 

In een droom uit de dimensie van het mysterie ervaren dromers vaak dat alles met elkaar verbonden is in een betekenisvol groter geheel. Het wonderlijk mooie hieraan is, dat je na zo’n spirituele droomervaring vrijwel automatisch het verlangen krijgt om met hart en ziel een eigen bijdrage te leveren aan het grotere geheel. 

Hebben we hiermee de vraag waarom wij dromen beantwoord?

Onze dromen hebben ons dus heel wat te bieden. Herstel. Oefenruimte. Persoonlijke groei. Inzicht. Heelheid. Contact met onze eigen intuïtie. Richtingaanwijzers voor de weg die we in het leven gaan. Worden wie we werkelijk zijn. En als kers op de taart ook nog eens besef van onze verbondenheid met het grotere geheel. Toch wil ik met dit antwoord op de vraag waarom wij dromen absoluut niet pretenderen volledig te zijn. Dromen hebben immers al talloze keren bewezen dat ze wat wij denken te weten volledig kunnen overstijgen. Alsof dromen een soort archeologie van de ziel bedrijven en daarin telkens weer nieuwe lagen bloot weten te leggen.

Tenslotte

Nu ik dit schrijf herinner ik me opeens hoe het me als kind kon gaan duizelen als ik de grenzeloze omvang van het heelal probeerde te bevatten. Iets dergelijks gebeurt me nu weer. Het antwoord op de vraag waarom wij dromen is waarschijnlijk groter dan ik überhaupt kan bevatten, laat staan beschrijven. Eigenlijk heeft dat wel iets moois. Een klip en klaar antwoord sluit immers onbedoeld iets af, terwijl een open antwoord ruimte laat voor het steeds opnieuw ervaren dat dromen ons iedere nacht weer een geschenk van ongekende omvang geven. Een unieke bron van hulp op de weg die wij als mens gaan. 

Door: Mariëlle Borst

P.S. In oktober starten er weer twee ITIP Dromengroepen. Eén in Vleuten o.l.v. Ilse van der Jagt en één in Leiden o.l.v. Mariëlle Borst. Je kunt je opgeven via de website van het ITIP. Voel je welkom!

* Bron: De Nachtelijke Reis, Bas Klinkhamer